De luiheid van Catharine MacKinnon

Werken aan je scriptie is een serieuze activiteit. Je probeert een tekst af te leveren die aan academische eisen voldoet. Je verwacht dan ook dat je bronteksten aan diezelfde, zo niet hogere vereisten voldoen.  Zo ook met mijn scriptie. Ik ben druk bezig met een omschrijving en een eenvoudige analyse van het feminisme van Catharine MacKinnon. Ik lees mijn teksten; ik gebruik verschillende bronnen; ik probeer een begrijpelijk, leesbaar, goed geordend verhaal te maken van de verschillende teksten om duidelijk MacKinnons denken duidelijk te maken.

Het helpt hierbij als de teksten die je gebruikt zelf ook al vrij duidelijk zijn. Het zou m’n leven een stuk makkelijker maken. Helaas is dit niet altijd het geval. Maar dit kan overkomen worden door verschillende teksten te pakken, door verschillende teksten samen te vatten en te analyseren. De ene tekst levert het ene inzicht in de auteur, terwijl de andere tekst weer een ander inzicht levert. Academische schrijvers reageren vaak op kritiek die door anderen geleverd is op hun vorige teksten. Ze verklaren termen en gedachten die niet duidelijk blijken te zijn. Ze passen concepten aan, als ze op grote fouten gewezen worden, of de tijden te veel veranderd zijn. Dit is de normaalste zaak van de wereld en zeker ook gewenst.  Zo gaf John Rawls gaf dertig jaar na de originele uitgave  een update aan zijn klassieke “A Theory of Justice” met “Justice as Fairness: A Restatement.” Ronald Dworkin voegt bij bepaalde artikelen antwoorden op kritieken toe en uitbreidingen, wanneer ze gebundeld worden.

In de loop der tijd, door verschillende teksten heen, moet het denken van een auteur dus duidelijker worden. Helaas geldt dit niet altijd voor MacKinnon. In haar vroege teksten werkt ze het kader van haar feminisme uit. Zoals in alle vroege teksten wordt niet alles meteen even duidelijk. In het geval van MacKinnon leveren latere teksten echter vaak weinig nieuws op. Ja, dezelfde punten komen wel keer op keer naar voren, maar ze herhaalt haar punten, haar ideeën en haar theorieën zonder ze echt verder uit te werken. Het gaat in bepaalde gevallen zelfs zo ver, dat ze hele passages letterlijk in latere teksten laat terugkeren. Als voorbeeld neem ik een passage die voor het eerst voorkomt in Feminism, Marxism, Method and the State: An Agenda for Theory (Signs, Vol. 7, No. 3, 1982, pp. 515-544). Op de pagina’s 541 en 542 spreekt ze over de overeenstemming tussen objectivering en vervreemding voor de vrouw:

“For women, there is no distinction between objectification and alienation because women have not authored objectifications, we have been them. Women have been the nature, the matter, the acted upon to be subdued by the acting subject seeking to embody himself in the social world. Reification is not just an illusion to the reified; it is also their reality. “

In 1989 komt dezelfde passage terug in een tekst in de bundel Towarda Feminist Theory of the State (Harvard University Press), in de tekst Method and Politics, op pagina 124. Deze terugkeer is bijna letterlijk, het enige verschil is de toevoeging van het woord “social” tussen “their” en “reality.”

Je kan hier je vraagtekens bij zetten: is dit wel legitiem? Is dit wel “academisch verantwoord?” Ik vind het dubieus. Het herformuleren of het samenvatten van een passage in een latere tekst is mogelijk. Vooral als er een verduidelijking op volgt. Dit is echter niet het geval. (En het is vreemd dat de woorden “reification” en “reified” ook niet vaker terug lijken te komen, noch in de vermelde teksten, noch in andere teksten.)

Vanuit MacKinnons perspectief kan het misschien toegeschreven aan een fout van mijn kant: ik bekijk het als man, volgens de vereisten van een man. De feministische methode van MacKinnon zet, stelt ze zelf, vraagtekens bij het geheel van de “mannelijke methode”, om het eenvoudig uit te drukken. Mijns inziens is het een desinteresse in de verdere uitwerking, een valse overtuiging dat geen verdere verklaring nodig is, of gewoon luiheid.